Wat is de overgang?

De overgang is de stap naar een fase in het leven van de vrouw waarin zij niet meer ongesteld wordt of zwanger kan worden. Heel natuurlijk, maar voor veel vrouwen kan het een lastige periode zijn. De overgang begint meestal met een onregelmatig wordende menstruatie. Het moment vanaf de laatste menstruatie wordt de menopauze genoemd.

De overgang vindt meestal plaats tussen de 45 en 60 jaar. Het duurt gemiddeld vier jaar voor de menstruatie definitief wegblijft. De hormonen zijn op zoek naar een nieuw evenwicht. Op vijftigjarige leeftijd heeft ongeveer de helft van de vrouwen de menopauze bereikt. Vrouwen van wie de moeder vroeg in de overgang kwam, hebben zelf ook een grotere kans vroeg in de overgang te komen. Het is een levensfase die er bij hoort, normaal is en lang niet altijd met problemen gepaard hoeft te gaan. Wie wel of geen klachten ontwikkelt is van te voren niet te zeggen.

Overgangsklachten

Overgangsklachten kunnen wel vijf tot tien jaar duren. De meest voorkomende klachten zijn:

• Veranderingen in het menstruatiepatroon en de hoeveelheid bloedverlies.
• Opvliegers, het meest voorkomend. Ze bestaan uit plotselinge warmteaanvallen, die gepaard kunnen gaan met een rood gezicht, een koortsig gevoel en hevige transpiratie. Ze kunnen op elk moment optreden van enkele malen per dag tot wel tien of twintig keer per dag. Stress, warme kamers en alcohol kunnen opvliegers uitlokken. Wanneer opvliegers in de nacht voorkomen samen met heftige transpiratie, kunnen zij voor een slechte nachtrust zorgen. Hierdoor kunnen vermoeidheid en prikkelbaarheid ontstaan.
• Droogteverschijnselen van de huid, ogen, mond en vagina. 
• Jeuk of pijn in de vagina.
• Pijn bij het plassen, blaasontstekingen.
• Haaruitval.
• Verlies van urine, bijvoorbeeld bij hoesten, niezen of hardlopen.
• Minder zin in vrijen.
• Op langere termijn kan osteoporose, botontkalking, ontstaan. Vrouwen bij wie dat in de familie voorkomt, tenger gebouwd zijn, weinig bewegen, roken of drinken lopen een groter risico.

Ook komen verschijnselen voor die niet direct met de hormoonwisselingen te maken hebben, zoals:

• Hartkloppingen
• Hoofdpijn
• Slaapproblemen
• Stemmingswisselingen
• Concentratie- en geheugenverlies

De overgang in de Traditionele Chinese Geneeskunde, Yin en Yang

In de Traditionele Chinese geneeskunde moest men, ik spreek nu over een paar duizend jaar geleden, het stellen met het bekijken van de mens aan de buitenkant. Er was nog geen technologie met scan- en echoapparatuur. Ook waren er geen laboratoriumtests. In het oude China gebruikte men het verhaal van de patiënt, de 100 vragen en de pols - en tongdiagnose. In het huidige China wordt nu ook gebruik gemaakt van de Westerse geneeskunde, maar daarnaast gebruikt men ook nog de oude diagnosemethodes. En dus ook nog de oude behandelmethodes. Ofwel acupunctuur, ofwel Chinese kruidentherapie. Ook in de ziekenhuizen. De therapie is gebaseerd op het in evenwicht brengen van Yin en Yang, plus het aanvullen van mogelijke energietekorten. Voor iedere vrouw anders. Niet iedere vrouw heeft hartkloppingen, niet iedere vrouw heeft last van hoofdpijn. Voor iedere diagnose een andere behandeling.

Wanneer we er van uit gaan dat Yin het rustige, koele aspect van de energie is en Yang het actieve en warme aspect, kunnen we bij een onevenwichtige verdeling problemen verwachten.

Een Chinees gezegde vertelt ons dat we, wanneer we de veertig jaar hebben bereikt, van de hoeveelheid Yin die we bij onze geboorte hebben meegekregen nog maar een kwart over hebben. Dit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen. Voor vrouwen geldt ook nog eens extra dat zij al die jaren menstruatiebloed hebben verloren en kinderen hebben gebaard. Zij hebben nog meer Yin ingeleverd.

Wanneer er een Yin tekort is, kan Yang onvoldoende gekoeld worden. Er zal Yang ontsnappen. Warmte stijgt op en verplaatst zich naar de oppervlakte, naar de huid. Vandaar die opvliegers met een rood gezicht. Vraagt u het maar aan vrouwen die er last van hebben. Het gevoel van warmte komt vaak vanuit het middel en stijgt op naar het hoofd. Regelmatig zelfs vanuit de benen. Bij opvliegers is dus de diagnose "opstijgend Yang ten gevolge van een tekort aan Yin". Er is dus niet teveel Yang, het wordt onvoldoende gekoeld. Het ligt voor de hand dat wanneer Yang een actief karakter heeft en Yin rust moet brengen, er ook sprake van onrust kan zijn. Een gevoel van onbehagen en een ongewortelde geest. Vandaar die stemmingswisselingen.

Naast de dysbalans in de Yin en Yang huishouding kan er ook nog een tekort aan energie in een van de organen voorkomen. Daarop wordt dan specifiek ingespeeld. Bij hoofdpijn kruiden voor de Leverenergie en bij hartkloppingen kruiden voor de Hartenergie. Zoals ik al zei, voor iedere vrouw een eigen diagnose, een eigen bijpassende therapie en dus een eigen kruidenformule.

In de praktijk

In mijn praktijk behandel ik veel vrouwen met overgangsklachten. Ik geef er de voorkeur aan, om hen met Chinese kruidenformules te behandelen. Wanneer je twee of drie maal per dag kruiden inneemt is het effect mijns inziens groter dan wanneer je maar een of twee keer per week met acupunctuur behandelt. Natuurlijk zijn adviezen wat betreft het nemen van rust, goed voor je zelf zorgen, goede voeding en aandacht voor ontspanning ook een onderdeel van de therapie. Verder is het belangrijk je te realiseren dat de overgang een volkomen natuurlijk proces is. Met als uiteindelijke resultaat het bereiken van een harmonieuze en stabiele tweede levensfase, zowel lichamelijk als emotioneel en spiritueel. Zo nodig met mijn hulp.

Mannen in de overgang?

Er is ook een aardig grote groep mannen (volgens Prof. Dr. A. Smals van de Katholieke Universiteit Nijmegen, meer dan 20 % van de mannen ouder dan 60 jaar) die last heeft van bijvoorbeeld opvliegers en stemmingswisselingen. Ook voor deze mannen is een plek in mijn praktijk. Het gaat in de Chinese geneeskunde namelijk vaak om dezelfde oorzaak als bij vrouwen. En ook voor hen geldt: iedere man is anders, ieder krijgt zijn eigen diagnose en de daarbij behorende behandeling.